Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta, Kluby
Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta
Aktualność
Parcelacja i mleczarstwo w Galicji, czyli rozmaitość łuczanowickich warsztatów  w II połowie maja

Parcelacja i mleczarstwo w Galicji, czyli rozmaitość łuczanowickich warsztatów w II połowie maja

W dniach 22 i 28 maja 2019 roku odbyły się w Klubie Aneks kolejne spotkania projektu „Mycielscy – hrabiowie, przedsiębiorcy czy naukowcy? Tajemnica rozkwitu Łuczanowic”, którego działania są finansowanego przez Instytut Pileckiego w ramach programu „Pionierzy Polskiej Niepodległości”.

Pierwsze spotkanie, prowadzone przez Macieja Mieziana i Michała Balogha, poświęcone było zagadnieniom reformy rolnej i parcelacji ziem w Galicji. Spotkanie składało się z dwóch części – prelekcji mówiącej o samej reformie oraz warsztatów dotyczących wyceny i zagospodarowania ziem wchodzących w skład majątków.

Wykład wprowadzający, połączony ze slajdowiskiem, dotyczył tematu nieruchomości, gruntów i problemu parcelacji w XIX wieku. Podjęta została kwestia przede wszystkim uwłaszczenia, projektu katastru józefińskiego oraz franciszkańskiego. Wpleciony został w tą tematykę również problem posiadłości Mycielskich w Łuczanowicach u progu wieku XX. Pod koniec prelekcji uczestnicy otrzymali mapy działek podzielone na różne rodzaje gruntów (czarnoziemy, nieużytki, las, pastwiska itp.), na których przeprowadzono część warsztatową zajęć.
Podczas warsztatów zadaniem uczestników było oszacowanie powierzchni powierzonego majątku przy dowolności metod obliczeń oraz obliczenie według instrukcji wysokości podatku katastralnego, który powinien być zapłacony od każdej parceli z osobna i w sumie – na podstawie wartości całości ziem. W zadaniu tym wzięły udział trzy grupy, które wyceniały gleby na zasadzie konkursu. Nie było w nim wygranych i przegranych, ponieważ tak czy owak wszyscy stali się posiadaczami wspaniałych podkrakowskich gruntów!

Podczas drugiego spotkania młodzież z Łuczanowic i Wadowa spotkała się najpierw z absolwentem studiów zootechnicznych i technikiem weterynarii – magistrem inżynierem Wojciechem Urynowiczem, który wygłosił referat na temat doju bydła mlecznego kiedyś i dziś. Uczestnicy poznali budowę anatomiczną wymienia, podstawowe pojęcia dotyczące użytkowania mlecznego, najpopularniejsze rasy bydła mlecznego, a także techniki doju. Dzięki sztucznemu wymieniu każdy uczestnik mógł samodzielnie spróbować swoich sił w roli dojarza! Dzięki prezentacji multimedialnej i filmom słuchacze mogli poznać również aktualnie najnowsze technologie doju w halach udojowych czy na stanowiskach.

Po części prelekcyjnej grupa udała się busem do Dojazdowa, gdzie pod przewodnictwem Macieja Mieziana obejrzała pozostałości dawnej mleczarni Mycielskich, założonej w 1905 roku. „Parowa Mleczarnia Dóbr Łuczanowice" dostarczała swoje produkty do lokali gastronomicznych w Krakowie — prototypów barów mlecznych — gdzie studenci za symboliczne 2 centy otrzymywali flaszkę mleka z herbem rodowym Mycielskich (skrzydło przebite strzałą) i dwie kajzerki. Mleko pochodziło z majątku dworskiego i było skupowane po wsiach. A wyroby mleczarni transportowano do Krakowa przy pomocy połączenia kolejowego Kraków – Kocmyrzów.
Przez całe wieki mleko i wyroby z mleka były wytwarzane w gospodarstwach wiejskich i zużywane głównie dla potrzeb własnych tych gospodarstw. Dopiero w średniowieczu, gdy powstały większe miasta, niektóre duże majątki ziemskie i klasztory zaczęły produkować na większą skalę wyroby mleczne (masło, śmietanę, sery), które dostarczano do miast. Specjalizowali się w tym szczególnie Holendrzy. A ponieważ ich kraj nękały liczne wojny religijne, to też tamtejsi uchodźcy rozprzestrzeniali nowe metody na inne kraje. Stąd mleczarstwo przemysłowe nazywane było nawet „holenderskim”, a krowy rasy mlecznej do dziś nazywane są „holenderkami”.

Historia polskiego mleczarstwa rozpoczyna się w latach 30. XIX wieku. Powstawały one przy bogatych dworach ziemiańskich, jako prywatne przedsięwzięcia czy ziemiańskie spółki a także jako chłopskie spółdzielnie. Ich powstanie było także wydarzeniem dla całej okolicy. Z inicjatywy spółdzielców budowano drogi, domy ludowe, świetlice. Istnienie spółdzielni podnosiło poziom życia otoczenia, tak ekonomiczny, jak kulturalny, oświatowy, zdrowotny.

Na terenach zaboru austriackiego pierwsze spółdzielnie mleczarskie zaczęły powstawać pod koniec XIX w. Najpierw przy dworach ziemiańskich, a od 1889 roku mleczarstwo organizowano w formie spółdzielczej. W 1896 roku Franciszek Stefczyk założył pierwsze udziałowe spółki chłopskie, które były zalążkiem włościańskich spółdzielni mleczarskich.
Na kolejne zajęcia – poświęcone życiu w Dworze w Łuczanowicach oraz postaciom Władysława, Felicji i Andrzeja Mycielskich zapraszamy do Klubu Aneks w piątek 7 czerwca o godz. 9 rano. Zajęcia poprowadzi Maciej Miezian. Zaś 11 czerwca również o 9.00 wyruszymy z Łuczanowic do centrum Krakowa, które zwiedzimy handlowym szlakiem „mlekiem płynącym” Władysława oraz ścieżkami początków naukowej kariery prawniczej Andrzeja Mycielskiego.

Sfinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017-2022.

powrót do listy aktualności...

 



 

Administratorem podanych przez Ciebie danych jest Ośrodek Kultury Kraków-Nowa Huta (OKNH), os. Zgody 1, 31-949 Kraków. O ile nic innego nie wynika z kontekstu i treści wpisów w formularzu, wprowadzane dane osobowe będą przetwarzane przez OKNH w celu wystosowania odpowiedzi na Twoje zapytanie oraz prowadzenia z Tobą ewentualnej korespondencji. Przekazane przez Ciebie dane zostaną usunięte po okresie 24 miesięcy od ostatniego kontaktu. Nie będą przekazywane innym podmiotom w rozumieniu RODO. Masz prawo wglądu do swoich danych osobowych, ich poprawiania poprzez przesłanie wniosku w formie elektronicznej na adres: rodo@krakownh.pl oraz usunięcia poprzez przesłanie wniosku w formie elektronicznej na adres: biuro@krakownh.pl.

 

WCZYTYWANIE